Grein eftir Rán Tryggvadóttur, lögfræðing

Í júní 1999 stóð Fjölís fyrir umræðufundi um stöðu bókasafna í upplýsingasamfélgi með sérstöku tilliti til höfundarréttar. Áður hafði Fjölís verið í töluverðum samskiptum við bókasöfn vegna eintakagerðar og ljósritununarþjónustu sem þar fer fram án fullnægjandi lagaheimildar. Þar sem nú stendur yfir endurskoðun á höfundalögum okkar vegna ESB tilskipunar nr. 29/2001 um samræmingu tiltekinna þátta höfundarréttar og skyldra réttinda í upplýsingasamfélaginu 1) þykir rétt að rifja upp stöðu mála og íhuga hvort og hvaða lagabreytingar séu nauðsynlegar vegna sérstöðu bókasafna með tilliti til eintakagerðar verndaðra verka í bókasöfnum, bæði með ljósritun en einnig með tilliti til stafrænnar eintakagerðar.

Eintakagerð verndaðara verka í bókasöfnum: stöðuyfirlit

Hlutverk bókasafna er í megindráttum tvíþætt. Annars vegar að varðveita menningararf þjóðarinnar 2) og hins vegar að " … efla frjálsan og óheftan aðgang almennings að upplýsingum og þekkingarmiðlum" 3). Bókasöfnum sem og öðrum rannsóknastofnunum ber þó að virða höfundarétt að þeim verkum sem þau hýsa. Í lögum nr. 20/2002 um skilaskyldu til safna er tekið fram í 15. gr. að "skilaskyld verk eru aðgengileg notendum að því marki sem höfundalög heimila. Engar tilvísanir er að finna til höfundalaga í l. nr. 71/1994 um Landsbókasafn - Háskólabókasafn eða í l. nr. 36/1997 um almenningsbókasöfn.

Vegna varðveisluskyldu bókasafna og annarra safna og rannsóknastofnana þótti rétt að hafa undanþáguheimild í höfundalögum nr. 73/1972 þeim til handa vegna eintakagerðar í sjálfs síns þágu 4). Undanþáguákvæðið er í 12. gr. en þar segir

Ákveða má í reglugerð, að tilgreindum opinberum bókasöfnum, skjalasöfnum og vísinda- og rannsóknastofnunum sé heimilt að ljósmynda verk til sjálfs sín nota. Greina skal skilyrði fyrir heimildinni, þar á meðal um umráð eintakanna og varðveislu. Ekki má lána þau né afhenda út fyrir stofnunina.

Reglugerð sem heimilar undanþáguna hefur hins vegar aldrei verið sett hér á landi. Að óbreyttum lögum og ósettri reglugerð hafa íslensk bókasöfn enga undanþáguheimild. Þrátt fyrir að heimildina skorti fer eintakagerð verndaðra verka fram í bókasöfnum, skjalasöfnum og vísinda- og rannsóknastofnunum. Er það bæði í varðveisluskyni, til þess að afla notendum þessara stofnana aðgang að upplýsingum, t.d. með ljósritun vegna millisafnalána og til þess að notendur geti haft eintök hjá sér (ljósritunarþjónusta) 5) þrátt fyrir afdráttarlaust bann við því í 12. gr. höfundalaganna.6) Engar heimildir til slíkrar eintakagerðar er að finna í lögum um bókasöfn. 7) Í lögum um Landsbókasafn - Háskólabókasafn er að finna heimild til gjaldtöku "…fyrir ákveðna þætti þjónustunnar, svo sem millisafnalán, tölvuleitir, sérfræðilega heimildaþjónustu, fjölföldun hvers konar og úttak tölvugagna", sbr. 10. gr. l. nr. 71/1994, en slík almenn gjaldtökuheimild heimilar ekki undanþágu frá skýrum ákvæðum höfundalaga um einkarétt höfunda til eintakagerðar af verkum sínum.

Því er ljóst að bókasöfn og aðrar sambærilegar stofnanir á Íslandi búa við lagaumhverfi sem annars vegar setur þeim ákveðið markmið og hins vegar vantar lagaheimildir til þess að þau geti framfylgt þeim markmiðum nema með því að hafa samband við hvern einasta höfund eða útgefenda ef þau vilja ekki fremja lögbrot. Listasafn Íslands býr þó við skýrara lagaumhverfi en þar er kveðið á um rétt þess til eintakagerðar í 13. gr. l. nr. 58/1988 um Listasafn Íslands.8) Í Noregi og Danmörku er aðstaða bókasafna betri til að framfylgja hlutverki sínu.

Ákvæði um heimild safna til eintakagerðar í norskum höfundalögum nr. 12/1961:

§ 16. Kongen kan gi regler om rett for arkiv, bibliotek og museer til å fremstille eksemplar av verk for konserverings- og sikringsformål og andre særskilte formål.

Norðmenn hafa farið þá leið að setja eina reglugerð fyrir öll þau atriði í höfundalögunum sem kveðið er á um að nánari reglur skuli eða megi setja með reglugerð. Núgildandi reglugerð 9) er nr. 1563 og var samþykkt 21. desember 2001. Þar er tekið á heimild safna til eintakagerðar í fyrsta kafla. Þeim kafla er skipt í tvo hluta, annars vegar um eintakagerð í söfnum og hins vegar um eintakagerð fyrir fatlaða einstaklinga. Hér verður einungis fjallað um fyrri hlutann:
· Þar er fyrst tekið fram að nánar tilteknar stofnanir hafi heimild til að gera eintök til sjálfs síns nota í samræmi við ákvæði reglugerðarinnar. (1-1. gr.)
· Í öðru lagi er tekið fram að heimild til eintakagerðar einskorðist við að eintökin séu sömu gerðar og frumeintökin með ákveðnum undantekningum. Undantekningarnar eru að heimilt er að prenta út verk sem er á stafrænu formi, heimilt er að flytja hugverk á örfilmumiðil ef þess er þörf vegna geymslu eða varðveislu verksins og að lokum má flytja verk yfir á annað form ef slíkt er nauðsynlegt vegna þess að notkun upphaflegrar gerðar verksins byggir á úreltum tæknibúnaði. Sérákvæði er um að ráðuneytið geti gefið leyfi til þess að stofnanir, sem eintakagerðaheimildin nær til, megi flytja verk yfir í stafrænt form ef þess er þörf til varðveislu verksins eða vegna rannsóknaverkefna. (1-2. gr.)
· Í þriðju grein er kveðið á um að eintök verka sem gerð eru með heimild í reglugerðinni megi aðeins nýta á athafnasvæði viðkomandi stofnana. Undantekningar á þeirri reglu er vegna ljósrita, sem afhenda má til notenda, og vegna millisafnalána á öðrum formum eintakagerðar en ljósrita, svo sem stafrænum eintökum, hljóðupptökum eða myndbandi. Eintök sem gerð eru skv. heimild í reglugerðinni má nýta með millisafnaláni að því tilskildu að þá sé það nýtt á athafnasvæði þeirrar stofnunar sem biður um millisafnalán. Sú stofnun verður einnig að hafa heimild til eintakagerðar í samræmi við ákvæði gr. 1-1. Eintök sem lánuð eru með millisafnaláni, önnur en ljósrit, ber að skila aftur að lokinni notkun eða skal afmá eða eyða að lokinni notkun. Ráðuneytið getur sett reglur um eftirlit með framkvæmd stofnana að þessu leyti. Þessi heimild til að setja reglur kemur vegna athugasemda Kopinor sem taldi nauðsynlegt að samtök höfundaréttarfélaga sem hafi heimild til innheimtu gjalda skv. höfundalögum hefðu eftirlitsheimild.10) Af þessu ákvæði er ljóst að ljósritun vegna millisafnalána og afhending þeirra ljósrita út fyrir stofnunina telst falla undir heimild stofnana skv. reglugerðinni.
· Tekið er fram í fjórðu grein að ákvæðin um heimild til eintakagerðar taki ekki til eftirgerðar verndaðra tölvuforrita án samþykkis höfundar. Er þetta í samræmi við 19 gr. norsku höfundalaganna, sbr. 4. tl. 2. mgr. 11. gr. ísl. höfundalaganna. Einnig er tekið fram í sömu grein að rétturinn til eintakagerðar taki bara til útgefinna verka. Að lokum er kveðið á um að ákvæði reglugerðarinnar um eintakagerð gildi einnig um verk sem falla undir 5. kafla norsku höfundalaganna, sbr. V. kafla íslensku laganna um ýmis réttindi sem skyld eru höfundarétti.
· Í fimmtu grein er kveðið á um að stofnanir, sem reglugerðin tiltekur í fyrstu grein, megi í öryggis eða varðveisluskyni gera eintök af verkum sem þau hafa í fórum sínum. Heimildin til eintakagerðar í varðveisluskyni tekur einnig til verka sem ekki eru útgefin.
· Sjötta greinin heimilar eintakagerð viðkomandi stofnana til útláns ef frumverkin eru viðkvæm eða erfitt að endurnýja þau ef þau glatast. Heimildin tekur eingöngu til verka sem eru í eigu viðkomandi stofnunar og einungis er heimilt að gera takmarkaðan fjölda eintaka. Kopinor vildi halda í þá takmörkun sem var í fyrri reglugerð um að einungis væri heimilt að gera tvö eintök af einstöku verki í þessu skyni.11)
· Viðkomandi stofnunum er heimilt að gera eintök af verkum sem vantar hluta í, þ.e. fá lánað verk hjá öðrum stofnunum til þess að gera eintök eftir til þess að verk sem ekki er heilt í eigu viðkomandi stofnunar verði heillegt, sbr. sjöundu grein reglugerðarinnar. Þessi heimild skal túlkast þröngt 12) og á einungis við ef það sem á vantar er minni hluti verksins og ekki unnt að bæta úr vöntuninni með því að fá verkið á sölustað eða hjá útgefanda eða öðrum sem sjá um dreifingu þess.
· Í áttundu grein er heimild til handa þeim stofnunum, sem lög um skilaskyldu taka til, að gera eintök af skilaskyldum verkum ef stofnunin á ekki eintak og ekki er unnt að fá verkið á sölustað eða hjá útgefanda eða öðrum sem sjá um dreifingu þess.
· Í níundu greininni er heimild til handa stofnunum sem reglugerðin tekur til að ljósrita og afhenda ljósrit til eignar vegna sérstaklega tilgreindra rannsókna eða náms. Í greinargerð sem fylgdi uppkasti að reglugerðinni kemur fram að það hvaða nám og rannsóknir falli hér undir verði að túlkast rúmt en ljóst sé að ekki sé átt við ljósritun úr almennum skólabókum.13) Tekið er fram að ljósrita megi einstakar greinar í safnverkum, tímaritum eða dagblöðum og stutta þætti úr öðrum verkum. Ekki má afhenda meir en eitt eintak til hvers notanda og heimildin nær ekki til þess að afhenda útprent úr tölvu af verki á stafrænu formi.

Bókasöfn í Noregi sem falla undir reglugerðina hafa því heimild til eintakagerðar í varðveisluskyni og vegna millisafnalána. Einnig mega þau ljósrita fyrir notendur safnsins ef það er í sérstökum náms eða rannsóknatilgangi. Söfnunum er þó ekki heimilt að afhenda eintök sem gerð eru skv. heimild í reglugerðinni nema þegar um ljósrit er að ræða vegna millisafnalána eða ljósrit vegna sérstaklegra tilgreindra rannsókna eða námsverkefna. Ekki er heimilt að setja prentuð verk á stafrænt form án samþykkis rétthafa nema ef það er í varðveisluskyni eða í sérstökum rannsóknartilgangi og þá með sérstöku leyfi ráðuneytisins.

Ákvæði danskra höfundalaga um bókasöfn:

§ 16. Kulturministeren kan fastsætte nærmere regler, hvorefter arkiver, biblioteker og museer på nærmere fastsatte vilkår kan fremstille enkelte eksemplarer af værker til brug i deres virksomhed. Sker eksemplarfremstillingen i form af lyd- og billedoptagelse eller i digital form, må eksemplarerne ikke uden ophavsmandens samtykke udlånes eller på anden måde gøres tilgængelige for almenheden uden for arkivet, biblioteket eller museet.

Á grundvelli þessarar greinar er sett rgj. nr. 876 dags. 28/11/1997. 14) Þar er að finna samsvarandi heimildir og í norsku reglugerðinni með aðeins öðruvísi orðalagi sem getur í einstaka tilfelli túlkast sem víðari heimildir en gilda í Noregi. Hins vegar tókst ekki að útvega samsvarandi lögskýringagögn til hliðsjónar við lestur reglugerðarinnar og tiltæk voru við lestur þeirrar norsku.

Í lagagreininni sjálfri er tekið fram að ekki megi afhenda eintök önnur en ljósrit; eintök í rafrænu formi, hljóð- og myndupptökur skulu hins vegar aðeins vera aðgengileg á viðkomandi safni. Í greinargerð með þessu ákvæði 15) kemur fram að ætlunin hafi ekki verið að útiloka að hægt væri að afhenda útprent frá stafrænum verkum ef þau hafa verið útgefin á prenti áður og eru nú t.d. bara aðgengileg á stafrænu formi á viðkomandi stofnun. Regla 2. ml. 16. gr. dönsku höfundalaganna er síðan endurtekin í 7. gr. reglugerðarinnar og þar segir berum orðum í lok greinarinnar að heimilt sé að afhenda pappírseintök af eintökum sem gerð eru skv. heimild í reglugerðinni. Þetta er víðari heimild en skv. 9. gr. norsku reglugerðarinnar. Jafnframt virðist vera víðtækari heimild til eintakagerðar skv. 6. gr. dönsku rgj. en skv. henni er heimilt að gera eintök vegna rannsókna í fyrsta lagi, í öðru lagi er heimilt að gera eintök af einstökum greinar í safnverkum, tímaritum eða dagblöðum og stutta þætti úr öðrum verkum án þess að tekið sé fram að það þurfi að vera vegna sérstaklega tilgreinds náms eða rannsóknar 16) og í þriðja lagi má gera eintök af viðkvæmum eða verðmætum verkum í þeim tilgangi að lána slík ljósrit útaf safninu.

Ekki er fjallað sérstaklega um heimild til að lána verk sem eintök eru gerð af vegna millisafnalána. Í 7. gr. reglugerðarinnar er tekið fram að öll eintök sem gerð eru skv. heimild í reglugerðinni skulu nýtt á athafnasvæði viðkomandi stofnunar sem gerði eintökin að undanskildum pappírseintökum. Í norsku greinargerðinni er sérstaklega tekið fram að ef um millisafnalán er að ræða þá megi líka nýta verk á athafnasvæði þeirrar stofnunar sem biður um millisafnalánið.

Ekki er ákvæði í dönsku reglugerðinni sem kveður á um að heimild til eintakagerðar miðist við að eintök séu á sama formi og upprunaleg eintök, sbr. 2. gr. norsku reglugerðarinnar. Spurningin er hvort slíka reglu megi leiða af eðli máls eða framkvæmd. Slíkt þyrfti að athuga sérstaklega.

Í fjórðu grein dönsku reglugerðarinnar er að finna heimild til handa háskólabókasöfnum og bókasöfnum sem eru meginbókasöfn á sérstökum fræðisviðum að gera eintök af verkum sem þar ættu heima sem ekki er hægt að nálgast á sölustöðum, hjá útgefanda eða öðrum dreifingaraðilum. Þetta er til viðbótar við heimild í 5. gr. reglugerðarinnar um að heimilt sé að gera eintök af skilaskyldum eintökum í samræmi við lög um skilaskyldu.

Heimild til eintakakagerðar með ljósritun skv. 6. gr. dönsku reglugerðarinnar nær til óútgefinna verka í fórum viðkomandi safns ef annað er ekki ákveðið eða álykta megi að slíkt sé ekki heimilt, sbr. 3. mgr. 6. gr. rgj. nr. 876/1997. Væntanlega er einnig heimild til að gera eintök af óútgefnu efni bæði með ljósritun og á annan hátt í varðveisluskyni, skb. 2. gr. dönsku reglugerðarinnar, þar sem ekki er sérstaklega tekið fram að heimildin nái ekki til þess. Heimild til eintakagerðar bókasafna í Noregi tekur eingöngu til útgefins efnis nema að eintakagerðin sé í varðveislu eða öryggiskyni, sbr. 2. mgr. 4. gr. og 5. gr. norsku reglugerðarinnar.

Einnig er sérstakt ákvæði í dönsku reglugerðinni sem áréttar að ákvæði hennar hrófli ekki við rétti til eintakagerðar sem heimilaður sé annars staðar í höfundalögunum, m.a. heimild notenda stofnana til að gera eða láta gera eintök fyrir sig á grundvelli 12. gr. dönsku höfundalaganna um eintakagerð til einkanota. Slíkt ákvæði er ekki að finna í norsku reglugerðinni. Hér er vert að hafa í huga að á þeim tíma sem danska reglugerðin var sett ríkti fortakalaust bann við því í Danmörku að stafræn eintök væru gerð til einkanota. Það bann var sett í 12. gr. dönsku höfundalaganna 1995 en var aftur aflétt með l. nr. 472/2001. Með þeim lögum var heimilað að gera stafræn eintök til persónulegra nota fyrir sig og sitt heimilishald. Þessi heimild til stafrænnar eintakagerð er því þrengri en heimild til hliðrænnar eintakagerðar til einkanota, sbr. umfjöllun um þetta atriði í greinargerð með frumvarpi því sem varð að lögum nr. 472/2001 17).

Þann 2. október 2002 lagði danski menningarmálaráðherrann fram frumvarp 18) til breytinga á höfundalögum vegna aðlögunar Dana að tilskipun um samræmingu tiltekinna þátta höfundarréttar og skyldra réttinda í upplýsingasamfélaginu 19) sem samþykkt var 22. maí 2001. Þær breytingatillögur fela m.a. í sér almenna þrenginu á heimildinni til eintakagerðar. Í frumvarpinu er lagt til að tiltekið verði sérstaklega að eintakagerð til einkanota megi ekki vera í atvinnuskyni.

Jafnframt er í frumvarpinu lagt til nýtt samningskvaðarákvæði fyrir bókasöfn vegna stafrænnar eintakagerðar. Efni tillögunnar felur í sér að bókasöfn geta með samningum við samtök rétthafa aflað sér heimildar til að miðla stafrænu efni til annarra safna eða einstakra notenda safnsins með því að nota stafrænan miðil, svosem tölvupóst.

Samantekt

Af ofangreindu má sjá að lagaumhverfi bókasafna í Noregi og Danmörku varðandi eintakagerð er í meginatriðum líkt. Heimilt er að gera eintök í varðveislu- og öryggisskyni, til að bæta við eintök þar sem vantar í smá hluta verksins og ekki hægt að fá verkið á annan hátt, vegna skilaskyldra verka sem ekki eru fáanleg á almennum markaði, jafnframt er heimilt að gera eintök vegna millisafnalána og síðan er heimilt að gera eintök vegna rannsókna og náms. Síðastnefnda heimildin virðist vera víðtækari í Danmörku en í Noregi. Afhending eintaka gerðum í söfnunum er yfirleitt heimil á pappírsformi en ekki ef um eintök er að ræða á öðru formi, t.d. stafrænu.

Ljóst er að ekki er jafnmikil áhersla lögð á greinarmun heimildar til gerðar og notkunar eintaka eftir því á hvaða formi eintakagerðin er í dönsku reglugerðinni og í þeirri norsku. Getur það e.t.v. skýrst af því að norska reglugerðin er yngri og því var höfð meiri hliðsjón af stafrænni tækni og sérstaklega í ljósi þeirrar vinnu sem unnin hafði verið innan ESB vegna tilskipunar nr. 29/2001. Sömuleiðis getur hluti skýringarinnar legið í þágildandi banni í dönsku höfundalögunum um stafræna eintakagerð til einkanota, sbr. umfjöllun þar um hér að ofan.

Skýr ákvæði vantar í íslenska löggjöf og mikilvægt að við endurskoðun höfundalaganna sem á sér stað nú verði tekið á þessum málum. Ekki virðast vera nein sérstök rök sem mæla með því að íslensk bókasöfn búi við annað lagaumhverfi en dönsk og norsk söfn. Mælt er með því að norska fordæminu verði fylgt fremur þar sem þar er að finna skýrari reglur sem eru meir í samræmi við ESB tilskipunina sem væntanlega verður hluti af EES samningnum snemma á næsta ári. Vert er þó að hafa í huga að þrátt fyrir að norska reglugerðin sé sett eftir að ESB tilskipun nr. 29/2001 var samþykkt þá var beðið með að taka ákvörðun um ýmis atriði í reglugerðinni m.a. um hvort gera ætti ráð fyrir samningskvaðarákvæði í höfundalögum vegna eintakagerðar í rannsóknaskyni. Einnig er vert að fylgjast með afdrifum tillögu Dana um samningskvaðarákvæði varðandi stafræna miðlun bókasafna á gögnum.

Neðanmálsgreinar

1) Sjá tilskipunina á ensku á slóðinni http://europa.eu.int/smartapi/cgi/sga_doc?smartapi!celexapi!prod!CELEXnumdoc&lg=EN&numdoc=32001L0029&model=guichett
2) Sjá 1. tl. 1. gr. l. nr. 20/2002 sem taka munu gildi 1. janúar 2003 og 6. og 7. gr. l. nr. 71/1994 um Landsbókasafn íslands - Háskólabókasafn
3) 1. gr. l. nr. 36/1997 um almenningsbókasöfn, sjá líka 6. og 7. gr. l. nr. 71/1994
4) Þar sem þessar stofnanir eru opnar almenningi þá njóta þau ekki góðs af ákvæðum 11. gr. höfundalaga um eintakagerð verndaðra verka til einkanota, eins og hnykkt er á í upphaflegri greinargerð með frumvarpi til höfundalaga
5) Sjá nánar um þjónustu Landsbókasafnsins að þessu leyti á heimasíðu þeirra á slóðinni: http://www.bok.hi.is/millisafn/millisafnalan.htm
6) Kanna þarf sérstaklega hvort og hvaða önnur eintakagerð á sér stað, t.d. eintakagerð á rafrænu efni
7) l. nr. 71/1994 um Landsbókasafn - Háskólabókasafn og l. nr. 36/1997 um almenningsbókasöfn.
8) Þar segir: "Safnið fær þann rétt, sem á hverjum tíma fylgir listaverki samkvæmt íslenskum höfundalögum, við venjulegt, óskilorðsbundið afsal þess, þó með þeirri takmörkun um sölu eða aðra afhendingu sem leiðir af ákvæðum 10. og 11. gr. Safnið hefur rétt til opinberra sýninga á listaverkum á vegum safnsins, en um lán verka á aðrar listsýningar gilda ákvæði 12. gr. Enn fremur hefur safnið rétt til eftirmyndunar eða annarrar eftirgerðar fyrir það sjálft. Til annarrar eftirgerðar eða útgáfu þarf samþykki höfundar. Höfundur á kröfu til þess að safnið heimili honum aðgang að verki hans til fjölföldunar og útgáfu en safnið á jafnan forgangsrétt til útgáfu þess að öðru jöfnu." Í eldri lögum um Listasafn Íslands var tekið fram að heimild þess til eftirgerðar í sjálfs síns þágu tæki til eftirgerðar til sölu innan veggja safnsins og á sýningum þess, sbr. 14. gr. l. nr. 53/1961
9) Reglugerðina má finna á slóðinni http://www.lovdata.no/for/sf/kk/kk-20011221-1563.html
10) Sjá lið nr. 9, bls, 7 í umsögn Kopinor um reglugerðina, dags. 9. maí 2001. Umsögnina má finna á heimasíðu Kopinor á slóðinni http://www.kopinor.no/dokumentbank/horingsuttalelse_forskrifter.html
11) liður 6, bls. 4 í ofangreindri umsögn Kopinor.
12) Sbr. umfjöllun á bls. 9 í greinargerð norska menningarmálaráðuneytisins sem fylgdi uppkasti að reglugerðinni, dags. 16. mars. 2002
13) bls. 10 í ofangreindri greinargerð norska menningarmálaráðuneytisins
14) Reglugerðina má finna á slóðinni http://www.kulturministeriet.dk/sw2266.asp
15) sjá umfjöllun um þetta efni í bók Peter Schönning, "Ophavsretsloven með kommentarer", Kaupmannahöfn, 1995, bls. 239
16) Hér má þó benda á að skv. dönskum hæstaréttardómi frá 1974 ((U 1974.75 H) þá taldist ljósritun og dreifing ljósrita frá miðstöð danskra bókasafna til almenningsbókasafna á bókmenntagagnrýni í dagblöðum ekki heimil skv. ákvæðum þágildandi reglugerðar um eintakagerð í bókasöfnum, sbr. Schönning, "Ophavsretsloven...", bls. 38
17) L 141 (som fremsat): forslag til lov om ændring af ophavsretsloven, sem var lagt fram 10. janúar 2001. Sjá kafla nr. 2.1 í frumvarpinu sem heitir: Digital eksemplarfremstilling til privat brug.
18) Frumvarpið má finna á heimasíðu danska menningarmálaráðuneytisins á slóðinni http://www.kulturministeriet.dk/sw4850.asp
19) Sjá tilskipunina á ensku á slóðinni http://europa.eu.int/smartapi/cgi/sga_doc?smartapi!celexapi!prod!CELEXnumdoc&lg=EN&numdoc=32001L0029&model=guichett

n